Home / Kolesterol Yüksekliği / Kolesterol ve Trigliserid Nedir?

Kolesterol ve Trigliserid Nedir?

Kolesterol ve Trigliserid Nedir? Kolesterol Türleri Nelerdir?

Trigliserid nedir?

Trigliserid Nedir? Trigliserid yağın doğada bulunduğu şeklidir. Beslenmeyle alınan fazla miktardaki yağın vücutta depolanması ve kan içinde taşınmasını sağlar. Kolesterol gibi hem vücutta yapılır hem de besinlerle alınır. Trigliserid düzeyi yüksek olanlarda kalp hastalığı riski artmaktadır.

Kolesterol nedir?

Kolesterol, kan dolaşımında ve vücuttaki tüm hücrelerde bulunan bir yağ çeşididir. Vücut ihtiyaç duyduğu tüm kolesterolü kendisi üretir. Ancak doymuş yağlar, trans yağlar ve besinlerden aldığınız kolesterol kanınızdaki kolesterol düzeyini yükseltebilir. Bu durum kalp hastalığı riskini artırır.

Kolesterol Türleri Nelerdir?

Vücutta tek tür kolesterol olmasına karşın, bu kolesterolün farklı yollarla ve farklı moleküllerle taşınması sonucu kolesterol molekülleri birbirinden farklı görevler üstlenirler. Bu ayrıma göre vücutta ayrı görevleri olan iki kolesterol türü vardır: LDL ve HDL.

HDL (iyi) kolesterol, damarlardaki fazla kolesterolü karaciğere taşımakla görevlidir.

LDL (kötü) kolesterol, kolesterolü tüm organların yapısında kullanılmak üzere taşımakla görevlidir.

Total kolesterol kısaca kolesterol ve trigliserid değerlerinin toplamıdır. Trigliserid düzeyinin %20’si ve HDL, LDL kolesterollerin seviyelerinin toplanmasıyla hesaplanır. Sağlıklı bir insanda değeri 180 mg/dl’den az olmalıdır.

Total kolesterol/HDL kolesterol oranı, kalp krizi ve felç riski hesaplanırken kullanılan ana ölçütlerden birisidir. Kanda trigliserid ve LDL (kötü) kolesterolün yüksek olmasına hiperlipidemi denir.

 

 

Yüksek Kolesterolün Sebebi Nedir?

 

Yüksek kolesterolün sebebini her zaman bilmek mümkün değildir. Bazı insanların karaciğeri çok fazla kolesterol üretir. Bu durum sıklıkla ailesel faktörlerden kaynaklanır. Bu insanlar beslenmelerini ne kadar düzenleseler de kolesterol seviyelerinde olumlu bir değişiklik gözlenmez. Başka faktörler de yüksek kolesterole ve kalp hastalıklarına yol açabilir. Örneğin beslenme tarzındaki yanlışlıklar, şişmanlık gibi faktörler kolesterolün yükselmesine sebep olabilir. Sigara içmek iyi kolesterol olarak da bilinen HDL kolesterol seviyesini düşürür.

Vücudun belli miktarda kolesterole ihtiyacı vardır ve bu karaciğerde üretilir. Ancak yediğimiz besinler vücudumuza fazladan kolesterol girmesine neden olur. İçeriğinde doymuş yağ bulunan yiyecekler (örneğin tereyağı, kırmızı et, tam yağlı süt, yumurta) fazla kolesterol içerir. Bu yiyecekleri çok tükettiğimizde, kanımızdaki kolesterol miktarı artar ve zamanla ciddi kalp hastalıklarına yol açabilir.

 

 

Trigliserid Nedir? Kolesterol ve Trigliserid Değerleri Nasıl Olmalıdır?

 

Total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid düzeyleri için önerilen değerler:

Düzey Total kolesterol LDL kolesterol HDL kolesterol* Trigliserid
Normal <200 mg/dl <130 mg/dl Erkeklerde >40 mg/dl

Kadınlarda >50 mg/dl

<150 mg/dl
Sınırda yüksek 200-240 mg/dl 130-159 mg/dl 150-199 mg/dl
Yüksek >240 mg/dl 160 mg/dl >60 mg/dl >200-499 mg/dl
Çok yüksek >500 mg/dl

*HDL kolesterol düşüklüğü için erkek ve kadınlarda farklı değerler vardır. Kadınlarda 50 mg/dl, erkeklerde 40 mg/dl’nin altında olması durumunda HDL kolesterol düşüklüğünden bahsedilmektedir.

 

 

Kolesterol Değerlerine Hangi Sıklıkla Baktırılmalıdır?

 

Türkiye’de 15 yaş üzeri kişilerin %12.5’inin kötü (LDL) kolesterol düzeyleri yüksektir.

Doktorunuzun ek önerisi olmadığı sürece 20 yaş üstü insanların en az 5 yılda bir kolesterol değerlerine baktırmaları önerilmektedir.

Kolesterol ölçümünü erken yaşlara almak, koroner kalp hastalığını önlemede oldukça önemlidir. Yapılan klinik çalışmalara göre:

Total kolesterolde %10’luk azalma koroner kalp hastalığı riskini:

40 yaş öncesi %50

50 yaş ve üzeri kişilerde %39

60 yaş ve üzeri kişilerde %27 azaltır.

 

 

Yüksek Kolesterol Nasıl Tedavi Edilir?

 

Yüksek kolesterol kalp hastalıkları ve felç riskini artırır. Yüksek kolesterol tedavisinde genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, diyet ve ilaç kullanımı birlikte yürütülür. Yaşam tarzı değişiklikleri ve diyete rağmen kan yağlarında hedeflenen değerlere ulaşılamadığında, ilaç tedavisi gerekir.

Kolesterolü düşürmek için birkaç çeşit ilaç kullanılmaktadır. Bunlar içinde en çok kullanılanlar statinler olarak adlandırılan ilaçlar olmak üzere,  statinler dışında farklı ilaçlar da kullanılabilir.

Doktorunuz sizin için en uygun ve yeterli tedavi seçeneğini belirleyecektir. Doktorunuzun tedavinizle ilgili tavsiyelerini aksatmadan uygulamanız ve ilaca bağlı olan ya da olmayan herhangi bir yan etki oluştuğunda, bu durumdan doktorunuzu haberdar etmeniz, tedavinizin başarılı olmasıyla doğrudan ilgilidir.

 

 

Yüksek Kolesterol İçin Beslenme Önerileri

 

Sağlıklı beslenerek,  kilo vererek ve yeterli düzeyde fiziksel aktivite yaparak kolesterolünüzü düşürebilirsiniz. Diyetteki doymuş yağlar ve kolesterol kan kolesterol düzeyini artırırlar.

Faydalı Yağlar: Tekli ve çoklu doymamış yağlar

Kötü (LDL) kolesterol düzeyini düşürmeye

Kalp hastalığı ve felç riskini azaltmaya

Vücudun ihtiyaç duyduğu ama üretemediği temel yağları sağlamaya yardımcı olurlar.

Bu yağları sağladıkları faydalardan dolayı sınırsız tüketmemeniz gerektiğini unutmamalısınız.

Başlıca kaynaklar:

Ayçiçeği yağı, mısır özü yağı, zeytin yağı

Somon ve sardalya gibi yağlı balıklar

Ceviz, keten tohumu gibi kuruyemiş ve tohumlar

 

Zararlı Yağlar: Doymuş yağlar

Kötü (LDL) kolesterol düzeyinin artmasına

İyi (HDL) kolesterol düzeyinin düşmesine

Kalp hastalığı ve felç riskinin artmasına neden olabilirler.

Başlıca kaynaklar:

Koyun ve sığır eti

Tereyağı

Tam yağlı peynir ve süt

 

Trans yağlar

Kötü (LDL) kolesterol düzeyinin artmasına

İyi (HDL) kolesterol düzeyinin düşmesine

Kalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet riskinin artmasına neden olabilirler.

Başlıca kaynaklar:

Hidrojenize yağ içeren bisküvi, kek, çikolata gibi hazır ürünler ile fast food yiyecekler

Margarin

Kızartılmış yiyecekler

 

Sağlıklı bir diyette:

Günlük toplam kalorinin %30’u yağlardan alınmalıdır.

Bu miktar erkekler için günde 55-70 gr, kadınlar için 50-60 gr yağ alınması demektir.

Doymuş, çoklu doymamış ve tekli doymamış yağlar eşit oranda bulunmalıdır.

 

Kolesterol düzeyini kontrol altına almak ve kalp sağlığını korumak için bazı öneriler:

Etler:

Etlerdeki görünen yağlar pişirilmeden önce ayrılmalı, sakatat tüketimi azaltılmalıdır.

Sosis, salam, sucuk gibi işlenmiş et ürünleri doymuş yağları fazla içerdiğinden az tüketilmelidir.

Tavuk, hindi ve balık eti koyun ve sığır etine tercih edilmeli. Kızartma yerine ızgara, haşlama, buğulama gibi pişirme şekilleri kullanılmalıdır.

Balık eti kalp sağlığı açısından en yararlı ettir. Ancak balık yağını ilaç olarak almak doktorunuz tarafından tedavi olarak verilmemişse önerilmez. Karides ve kabuklu deniz hayvanları kolesterolden zengindir.

Posalı besinler:

Tahıl, sebze ve meyve tüketimi arttırılmalıdır. Bu besinler yağdan fakir, vitamin ve posadan zengindirler.

Eriyebilen posanın kolesterolü düşürdüğü çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir. Yulaf, çavdar, fasulye, bezelye, pirinç kabuğu, turunçgiller, çilek eriyebilen posadan zengindir.

Kepek, havuç, turp, lahana, karnabahar, meyve kabukları ise erimeyen posa içerirler, bu tür posanın kolesterol üzerine etkisi yoktur, ancak bağırsakların normal çalışmasını sağlar.

Süt ve süt ürünleri:

Tam yağlı sütten hazırlanmış süt ürünleri yerine az yağlı veya yağsız sütten hazırlananlar tercih edilmelidir.

Ülkemizde sık tüketilen tam yağlı beyaz peynir ve kaşar peynirde doymuş yağ oranı yüksektir. Az yağlı peynir ve yoğurtlar tercih edilmelidir.

Pasta, krema, dondurma çoğunlukla doymuş yağlar ve yumurta sarısı içerdiğinden az tüketilmelidir.

Yumurta:

Haftada 3 veya 4’ten fazla yumurta yenmemelidir.

Yumurta sarısı kolesterolden zengindir. Yumurta beyazı protein içerdiğinden daha çok tüketilebilir.

 

 

Damar Sertliği Nedir?

 

LDL (kötü) kolesterol kanda yüksek olduğu zaman, kalbi ve beyni besleyen damarların iç yüzüne yapışarak plaklar oluşturur. Kolesterol dışındaki bazı maddelerin de eklenmesiyle bu plaklar büyür ve bunlar üzerinde oluşan çatlaklarda gelişen pıhtılar damarları tıkar. Bu plakların damarda oluşumuna, damarları daraltmasına ve tıkamasına halk arasında “damar sertliği” denmektedir. Damar sertliğinin diğer bilimsel ifadesi ise “ateroskleroz”dur. Damar tıkanıklığı kalp damarlarında oluşmuşsa kalp krizine, beyin damarlarında oluşmuşsa felce (inmeye) neden olur.


Video

Kolesterol ve Trigliserid (Kan Yağları) konusunun değerli hocalarımız tarafından güzel bir şekilde anlatıldığı bu videoyu izlemek isteyebilirsiniz. Video’da bulunan konular ve anlatımı yapan hocamız:

  • Kolesterol ve Trigliserid Nedir Kolesterol Türleri Nelerdir

White Board Sunumu

  • Yüksek Kolesterol Kalp Damar Sağlığını Nasıl Etkiler

Prof. Dr. Vedat Sansoy – İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü, Kardiyoloji Anabilim Dalı

  • Yüksek Kolesterol İçin Beslenme Önerileri

Prof. Dr. Vedat Sansoy – İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü, Kardiyoloji Anabilim Dalı

VİDEO: Sinsi Düşman Kolesterol


 

Referanslar:

  1. Heart Foundation. Cholesterol. http://www.heartfoundation.org.nz/uploads/Cholesterol_resource.pdf. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  2. American Heart Foundation. What Are High Blood Cholesterol and Triglycerides? http://www.heart.org/idc/groups/heart-public/@wcm/@hcm/documents/downloadable/ucm_300308.pdf. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  3. TKD Lipid Çalışma Grubu. http://old.tkd.org.tr/CG/005/kardiyak-goruntuleme-calisma-grubu/sayfa/toplum_icin_bilgiler. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  4. Heart Foundation. Cholesterol. http://www.heartfoundation.org.nz/uploads/Cholesterol_resource.pdf. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  5. American Heart Foundation. Hyperlipidemia. http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Cholesterol/AboutCholesterol/Hyperlipidemia_UCM_434965_Article.jsp. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  6. Türk Kardiyoloji Derneği. Kalbiniz ne kadar genç? http://www.tkd-online.org/images/DKG/KalbinizNeKadarGenc_Brosur.pdf. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  7. Heart Foundation. High Cholesterol. http://www.heartfoundation.org.nz/know-the-facts/conditions/high-cholesterol. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  8. TKD Lipid Çalışma Grubu. http://old.tkd.org.tr/CG/005/kardiyak-goruntuleme-calisma-grubu/sayfa/toplum_icin_bilgiler. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  9. TKD Lipid Çalışma Grubu. http://old.tkd.org.tr/CG/005/kardiyak-goruntuleme-calisma-grubu/sayfa/toplum_icin_bilgiler. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  10. Türkiye Kronik Hastalıklar ve Risk Faktörleri Sıklığı Çalışması, 2013.
  11. American Heart Association. What is cholesterol-lowering medicine? http://www.heart.org/idc/groups/heart-public/@wcm/@hcm/documents/downloadable/ucm_300433.pdf. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  12. Türkiye kronik hastalıklar ve risk faktörleri sıklığı çalışması, 2013.
  13. TKD Lipid Çalışma Grubu. http://old.tkd.org.tr/CG/005/kardiyak-goruntuleme-calisma-grubu/sayfa/toplum_icin_bilgiler. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  14. American Heart Association. Fats: The Good, the Bad and the Ugly Infographic. http://www.heart.org/HEARTORG/GettingHealthy/NutritionCenter/HealthyEating/FATS-The-Good-the-Bad-and-the-Ugly-Infographic_UCM_468968_SubHomePage.jsp. Son erişim tarihi: 14 Temmuz 2015.
  15. Türk Kardiyoloji Derneği. Kalbiniz ne kadar genç? http://www.tkd-online.org/images/DKG/KalbinizNeKadarGenc_Brosur.pdf. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.
  16. American Heart Association. Atherosclerosis. http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Cholesterol/WhyCholesterolMatters/Atherosclerosis_UCM_305564_Article.jsp. Son erişim tarihi: 13 Temmuz 2015.

 

Kaynak: Kalp Damar Sağlığı Bilgilendirme Portalı – Türk Kardiyoloji Derneği (Turkish Society of Cardiology).

 

İletişim Formu için tıklayınız.

About Ufuk Ali Türk

1971 Ayvalık - Balıkesir doğumluyum. Dünyalar güzeli bir eşim ve iki evladım var, şu anda Samsun'da yaşamaktayız. Özel Atasam Hastanesi'nde Kardiyoloji uzmanı olarak çalışmaktayım.

Bir Cevap Yazın